We wspaniałych wnętrzach świątyni Bayon 216 twarzy śledzi każdy krok zwiedzającego... Bayon jest obok Angkor Wat najbardziej znanym i równie fascynującym kompleksem świątynnym Angkoru. Najlepszym czasem na zwiedzanie jego ruin jest poranek lub wieczór, kiedy gra świateł sprawia, iż kamienne twarze i przestrzenie nabierają niesamowitego wyrazu.

Kambodża | Świątynię Bayon wyróżniają monumentalne kamienne twarze
Kambodża | Świątynię Bayon wyróżniają monumentalne kamienne twarze (by jmhullot)

Pod koniec XII wieku król  Dżajawarman VII (panujący w latach 1181-1219) rozpoczął budowę nowej stolicy państwa Khmerów – Angkor Thom ("Wielkie Miasto"). W centrum liczącego 9 km2, otoczonego murami miasta, oddalonego mniej więcej o kilometr od Angkor Wat, wybudowano główną świątynię okręgu - Bayon.

Bayon bez trudu można odróżnić od innych świątyń Angkoru, charakteryzują go następujące szczegóły:

  • Centralna świątynia jest okrągła, a nie jak w większości świątyń tego okresu - kwadratowa.
  • Zespół świątynny był przez stulecia rozbudowywany i rozszerzany, przez co zyskał bardziej skomplikowany plan niż inne budowle.
  • Świątynia nie jest otoczona murem, ale otwartą kolumnadą.
  • Na wieżach wykuto w kamieniu ponad 200, wysokich na 7 metrów, uśmiechniętych twarzy Buddy. Pierwotnie liczba wież wynosiła 54, z czego do dzisiaj pozostało tylko 37 (częściowo odrestaurowanych). Na większości wież widnieją cztery twarze, skierowane w cztery strony świata, podczas gdy na niektórych są tylko dwa albo trzy boskie oblicza. Niektórzy badacze sądzą, iż pierwowzorem twarzy o lodowatym uśmiechu był sam Dżajawarman VII – król Kambodży, który nakazał budowę tej świątyni.

Kambodża | Brama prowadząca to wspaniałych wnętrz Bayonu
Kambodża | Brama prowadząca to wspaniałych wnętrz Bayonu (by Darek Kozicki)

Płaskorzeźbione galerie

Centralna świątynia otoczona jest dwiema kwadratowymi galeriami, których ściany pokrywają płaskorzeźby (jest ich łącznie 11 000). Ilustrują one historyczne opowieści Khmerów, m.in. o wojnach prowadzonych przeciwko Królestwu Cham (wschodniemu sąsiadowi z dzisiejszego południowego Wietnamu) czy o bogatym w ryby jeziorze Tonle Sap. Niezwykle obrazowo przedstawiono na nich także życie w XII-wiecznej Kambodży, nie zapominając o popularnych walkach kogutów i bokserów. Na galerii wewnętrznej dostrzec można sceny zaczerpniete z mitologii hinduistycznej.

Historia zaklęta w kamieniu

Szczególne znaczenie dla historyków mają płaskorzeźby ukazujące dzień powszedni z życia Khmerów. Z historycznego Angkoru nie zachowały się bowiem żadne pisemne świadectwa jego dziejów. Pisano wówczas na liściach palmowych, a te – podobnie jak budowle z drewna – dawno padły ofiarą tropikalnego klimatu. Jedyne znane autentyczne wzmianki o Angkorze pochodzą z relacji Zhou Daguan, chińskiego ambasadora, który przez rok (od sierpnia 1296 do lipca 1297) przebywał w królestwie Khmerów.

Kambodża | Kompleks świątynny Bayon wzniesiono w XII w.
Kambodża | Kompleks świątynny Bayon wzniesiono w XII w. (by robertnyman)

Zachwyt pokoleń

Wielu królów Angkoru w okresie swego panowania kazało wznosić nowe, własne świątynie, a czasem nawet całe stolice. Świątynia Bayon, jak również miasto Angkor Thom, w przeciwieństwie do innych tego typu kompleksów, były użytkowane również przez następców Dżajawarman VII. Z pewnością zadecydował o tym wysoki poziom rozwiązań architektonicznych i piękno zdobień tutejszych budowli.

Świątynia Bayon nie została więc - jak wiele innych – zburzona, aby na jej miejscu postawić nową lub wykorzystać jej materiał budowlany do wzniesienia innego kompleksu. Przeciwnie – była wciąż rozbudowywana i uzupełniana. W rezultacie powstała budowla bardzo złożona, z mnóstwem schodów, krużganków, mniejszych świątyń i często bardzo wąskich uliczek.

Kambodża | Kamienna twarz o tajemniczym uśmiechu
Kambodża | Kamienna twarz o tajemniczym uśmiechu (by Darek Kozicki)

Zapomniana potęga

Od XV w., kiedy państwo Khmerów zostało pokonane przez rozwijające się królestwo Tajów Ajutthaja, zarówno Angkor Thom, jak i Bayon odeszły w zapomnienie. Wprawdzie tereny Angkoru były nadal zasiedlane i użytkowane rolniczo, ale większość świątyń porosła tropikalnym lasem.

Nowe życie dawnych świątyń

Dopiero pod koniec XIX w. europejscy naukowcy zainteresowali się tą, nieco już zapomnianą, częścią francuskich kolonii w Indochinach. Kolejne wojny i niepokoje wewnętrzne przez długie dziesięciolecia przerwały prace archeologiczne prowadzone na terenie Kambodży.

Od czasu obalenia zbrodniczego reżimu Czerwonych Khmerów Bayon i inne zespoły świątynne Angkoru poddawane są stopniowej konserwacji i restauracji. Biorą w tym udział liczne organizacje międzynarodowe, m.in.: francuskie, japońskie, niemieckie i amerykańskie. Od 1992 świątynia Bayon, jako część Angkoru, widnieje na liście kulturowego dziedzictwa UNESCO

Darek Kozicki
Stanisław Kozłowski





Dodaj komentarz

Pamiętaj proszę o polityce komentarzy. Komentarze służą do wyrażania opinii na temat opublikowanego tekstu, albo zadawania pytań jego dotyczących. Nie służą do reklamowania własnych stron ani zadawania pytań nie związanych z tematem wpisu. W przypadku pytań lub wątpliwości prosimy o kontakt. Komentarze od niezalogowanych użytkowników, wymagają zatwierdzenia przez administratora.


Kod antysapmowy
Odśwież